أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

134

قانون ( فارسى )

خرفه ، آرد جو ، و هرآنچه خاصيت اينها را دارند بر معده بگذار ! غذا نخوردن ، يا غذاى لطيف و سبك خوردن ، مراعات كامل را به خرج دادن از دارو مهم‌تر است . اگر مىخواهى ورم گرم معده را معالجه كنى ، زينهار نكند به هيچ وجه مسهل نيرومند يا قىآورى به بيمار بدهى ؛ زيرا قى كردن بيمار خطر مرگ در بر دارد . شايد نياز مبرم به خون‌گيرى باشد كه در اكثر حالات خون‌گيرى لازم است . از اسهال دادن تند و شديد برحذر باش ، و به‌هيچ‌وجه نبايد بيمار را به قى وادار كنى . تنها اعتمادت بر غذاها و داروهاى نرمىبخش باشد از قبيل : جو ، ماش ، گياه سلمك ، كدو حلوايى ، داروهاى مليّن مانند : خيار چنبر دارويى . پاكسازى معده وسيلهء خيار چنبر دارويى زيانى در بر ندارد زيرا خيار چنبر دارويى علاوه بر پاكسازى در علاج ورم تأثيربخش است و مادهء ورم را مىخشكاند . اگر چيزى از خاراگوش با خيار چنبر دارويى مخلوط باشد خوب است زيرا خاراگوش خاصيت گيرندگى دارد . برخى از اطباء داروى هليله‌اى مسهل را تجويز مىكنند . كه من شخصا آن را نمىپسندم ، مگر اينكه هنوز معلوم نشده باشد كه ورم در معده هست يا نه كه در حالت گمان و توهم ممكن است روا باشد . اما اگر ورم‌كردگى معده آشكارا تشخيص داده شد نبايد داروى هليله‌اى را به كار برد . برخى از اطباء اسكنجبين مخلوط با محموده را به بيمار مىدهند كه بدين وسيله اسهال شود . من شخصا آن را هم نمىپسندم . اگر ناگزير باشى كه مسهل به بيمار بدهى ، به اندازهء يك مثقال يا كمى كمتر از يك مثقال الوا را با اسكنجبين تجويز كن ! ليكن در هر حال استعمال مسهل تا ممكن باشد خوب نيست و نبايد مسهل تجويز كنى . ملينهايى كه بايد در ابتداى پيدايش ورم معده به كار روند و بهره‌رسان باشند . عبارت از اين دارو است : نسخه : افشرهء تاج‌ريزى يك اوقيه ، آب كاسنى يك اوقيه ، مغز خيار چنبر دارويى سه درهم . روغن بادام دو درهم . روغن كدو دو درهم . اينها را در هم قاطى كنند ؛ اگر معده قبوضيت دارد . به مدت هفت روز از اين دارو بخورند . نبايد زياد آب سرد بنوشند . نبايد آب خالص بنوشند ، بايد آب نوشيدنى را با گلاب يا با رب ميوه‌اى قاطى كنند . تا غذا نخورند خوب است و گرسنگى به نفع آنها است . هرگاه درد معده شدت يافت ، دستورات زير را به كار ببر . 1 - بزر خيار چنبر خوردنى را با آب سرد يا برفآب به خورد بيمار بده ! 2 - نبات را در آب حل كن بنوشد بسيار نفع بيند . 3 - آب كاسنى بيابانى بخورند خوب است . 4 - داروهاى بر معده گذاشتن مفيد در اين‌باره عبارت است از : ضمادهايى كه با نمك ، شبت ، گلنار ، قارچك گياه شنگ و خاراگوش . كه اگر بر معده گذارند نمىگذارد ورم در همه اجزاء معده